Steenuil

Athene noctua
Steenuil (Athene noctua) op tak
Home / Doelsoorten / Steenuil

De steenuil leeft voornamelijk in kleinschalige cultuurlandschappen met houtwallen, heggen, grasland en knoestige bomen. Hier vindt hij de perfecte combinatie tussen broedplaatsen en jachtgebied. De steenuil broedt in holtes van vooral knotwilgen en oude (hoogstam)fruitbomen. Ook rustige hoekjes of nissen van gebouwen, schuren en in speciale nestkasten zijn geschikte broedplaatsen. Steenuilen jagen in open gebied met gras. Ze zoeken vanaf zitplaatsen op ongeveer 1,5 meter hoogte, zoals paaltjes, naar prooien.

 

Verbinding

Volwassen steenuilen blijven gewoonlijk het hele jaar in de nabije omgeving van hun broedplaats. Jonge steenuilen zwerven uit, het merendeel vestigt zich op minder dan 10 km van de geboorteplaats. Het plangebied moet dus grenzen aan (agrarisch) buitengebied. Een steenuil territorium is gemiddeld ongeveer 12 hectaren groot.

 

Voortplanting/broedplaatsen

Bomen

Op de eerste plaats is het belangrijk om geschikte bomen te behouden. Het duurt gemiddeld 50 tot 70 jaar na aanplant dat een boom geschikt wordt. Geschikte bomen zijn knotwilgen en hoogstamfruitbomen. Het is daarnaast belangrijk om nieuwe bomen aan te planten zodat er in de toekomst ook voldoende nestgelegenheid is. Wanneer er geen of een beperkt aantal boomholtes aanwezig zijn, kunnen er ook nestkasten opgehangen worden. Bied eventueel een extra nestkast aan, het mannetje maakt tijdens de broedtijd graag gebruik van een tweede nestkast.

Gebouwen

Steenuilen broeden ook in gebouwen, vaak in schuurtjes, zolders of onder dakpannen. Deze ruimtes kunnen toegankelijk gemaakt worden door een dakpan te verwijderen of een invliegopening in een gevel te maken. In moderne bebouwing waar dit niet altijd wenselijk is, kan een steenuilenverblijf of een speciale ruimte voor steenuilen geïntegreerd worden.

 

Voedsel

De steenuil jaagt op veldmuizen,  kleine zoogdieren, kleine vogels, in mindere mate reptielen en amfibieën, insecten zoals als nachtvlinders en meikevers en regenwormen. Dit doet hij vanaf paaltjes langs een open veld dat bij voorkeur begraasd wordt. Zorg ook voor voldoende nestgelegenheid voor spreeuwen en mussen als alternatieve voedselbron. Met kruidenrijke borders en het laten liggen van de strooisellaag stimuleer je ook de lokale insectenpopulatie die ook als voedsel kan dienen.

 

Veiligheid

Vermeid nestkasten en paaltjes langs drukke wegen, dit voorkomt verkeersslachtoffers. Veel jonge steenuilen verdrinken ook in kleine water hoeveelheden zorg dus altijd voor een uitklimmogelijkheid. Om predatie te beperken zijn veel schuilplaatsen noodzakelijk. Het zijn kleine vogels dus, de volgende schuilplaatsen zijn al gauw geschikt;

  • een stapel stenen of dakpannen
  • hoekjes in schuren en zolders
  • dichte begroeiing
  • een takkenhoop,
  • een stevig op de grond bevestigd aardappelkistje, met kleine gaten (7 cm) vlak boven de grond, het geheel eventueel overdekt met takken
  • droogstaande drainagepijpen
  • konijnenholen
  • oude appel- en knotbomen (soms niet geschikt om in te broeden maar wel als dagverblijfplaats
  • toegankelijke spouwmuurachtige constructies

 

Plaatsen van een Nestkast

Plaats de kast op een rustige plek, tussen 2 en 5 meter hoog, bij voorkeur in een boom met een horizontale tak voor uitvliegmogelijkheid. De windrichting van de invliegopening is minder belangrijk. Geschikte bomen zijn walnoot-, fruitbomen, eiken, en knotwilgen, zolang er een vrije aanvliegroute is.

Bevestig de kast stevig en weerbestendig. Leg een vochtabsorberende strooisellaag van houtsnippers en tuinaarde van ongeveer 4 cm dik voor het nest.

In een schuur of kaploods moet de kast op 4 meter hoogte worden gehangen, met de opening naar de buitenzijde. Een zolder van een schuurtje is ook geschikt, mits er toegang is. Bij plaatsing aan een gevel moet de kast niet in de volle zon hangen; een dakoverstek is ideaal. Zorg voor een uitloop van circa 2 meter met een plank of takken.

Checklist leefgebied

""

Verblijfplaats en voortplanting

De steenuil verblijft in een variatie aan houtwallen, heggen, grasland en knoestige bomen. Broed in oude bomen of uilenkasten waar marters niet in kunnen.
""

Voedsel

Open (begraasde) grasvelden met zitplaatsen van anderhalve meter hoog om prooien te zien.
""

Veiligheid

Schuilplaatsen worden gevonden in gebouwen en bomen. Geen nestkasten of zitplaatsen in de buurt van drukke wegen.
""

Verbinding

Steenuilen komen voor in cultuurlandschappen. Het plangebied moet dus grenzen aan (agrarisch) buitengebied. Broedplaatsen binnen 10 km van een bestaand broedpaar.

Natuurinclusieve maatregelen voor de Steenuil

Icoon behoud of aanplant bomen 2e ordegrootte

Behoud of aanplant bomen 2e ordegrootte

Icoon behoud en aanplant van (fruit)bomen

Behoud en aanplant van (fruit)bomen

Icoon verblijfplaatsen en nestkasten

Verblijfplaatsen en nestkasten

Icoon takkenril

Takkenril

Icoon bloemrijk en kruidenrijk grasland

Bloemrijk en kruidenrijk grasland